ZAKAZ ZAWARCIA MAŁŻEŃSTWA KANONICZNEGO A PROCES O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI MAŁŻEŃSTWA

Czasami zdarza się, że w wyroku dotyczącym rozwodu kościelnego zamieszczona jest klauzula zabraniająca zawierania małżeństwa. Aby ewentualnie zwolnić z takiego zakazu – jeśli oczywiście jest to możliwe – strona musi odnieść się do właściwej instancji, określonej w wyroku. Strona może to uczynić osobiście, ale może to także zrobić duszpasterz załatwiający sprawę małżeństwa strony. W tych zawiłych kwestiach stosownej rady na pewno udzieli adwokat kościelny, który swoją wiedzą oraz doświadczeniem powinien pomóc stronie procesowej uzyskać pozytywne rozstrzygnięcie.

Instrukcja Dignitas connubii wyróżnia dwie grupy zakazów. Pierwszym z nich jest sytuacja, gdy w trakcie procesu o unieważnienie małżeństwa kościelnego okazało się, że jedna ze stron cierpi na absolutną niemoc płciową lub w sposób trwały jest niezdolna do zawarcia małżeństwa. W wyniku tego w wyroku kończącym rozwód kościelny zaznaczony jest zakaz zawarcia małżeństwa, bez skonsultowania się z sądem, który wydał wyrok.

Impotencja, czyli niemoc płciowa, to zaburzenie podczas aktu płciowego zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, które oznacza niezdolność osoby do dokonania aktu seksualnego. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1917 roku zaliczył przeszkodę impotencji do przeszkody zrywającej, czyli takiej która sprawia, że osoba była niezdolna do zawarcia małżeństwa z prawa Bożego naturalnego lub pozytywnego lub kościelnego.

13 maja 1977 roku został wydany Dekret Kongregacji Doktryny Wiary w sprawie niemocy płciowej powodującej nieważność małżeństwa. W Dekrecie tym czytamy, iż mężczyzna wasektomowany lub pozbawiony jąder albo gdy niewłaściwie one funkcjonują, nie jest impotentem. Mężczyzna zatem jest zdolny do zawarcia związku małżeńskiego, gdy jest zdolny do spełnienia aktu małżeńskiego w jego zewnętrznych aspektach, czyli erekcji, penetracji i ejakulacji. Natomiast skład i pochodzenie substancji wyprodukowanej nie ma żadnego prawnego znaczenia i nie jest elementem istotnym aktu małżeńskiego.

W kwestii kobiet Dekret ów stwierdza, że kobieta pozbawiona organów pozapochwowych (jajniki, macica) lub gdy pochwa zamknięta jest od środka i niemożliwy jest przepływ nasienia do macicy, to i tak nie jest impotentką.

Istotnym jest przybliżenie pojęcia „absolutnej” niemocy płciowej i osoby „trwale” niezdolnej do zawarcia związku małżeńskiego. Absolutna niemoc płciowa to sytuacja, w której dana osoba nie jest w stanie dokonać aktu płciowego z żadną osobą płci przeciwnej. Może być to spowodowane awersją, czy niechęcią w stosunku do innych osób lub wynikać z czynników endogennych. Zaś trwała niezdolność do zawarcia związku małżeńskiego oznacza, iż nie ma żadnej możliwości jej usunięcia, lub gdy taka możliwość istnieje, ale środki potrzebne do jej usunięcia są nieosiągalne dla osoby dotkniętej ową niezdolnością.

Drugim z zakazów jest sytuacja, gdy jedna ze stron stała się przyczyną nieważności z powodu podstępu lub symulacji. Wówczas trybunał  w procesie o rozwód kościelny jest zobowiązany postanowić, czy, po rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy, do wyroku należy dołączyć zakaz zawarcia małżeństwa, nawet bez pytania o zgodę ordynariusza miejsca, w którym małżeństwo będzie zawierane.

W kwestii podstępu, czyli umyślnego wprowadzenia w błąd drugiej strony Kodeks Prawa Kanonicznego stwierdza, iż kto zawiera małżeństwo, zwiedziony podstępem, dokonanym dla uzyskania zgody małżeńskiej, a dotyczącym jakiegoś przymiotu drugiej strony, który ze swej natury może poważnie zakłócić wspólnotę życia małżeńskiego, zawiera je nieważnie.

Zaś w odniesieniu do symulacji Kodeks stwierdza, iż jeśli jednak jedna ze stron albo obydwie pozytywnym aktem woli wykluczyłyby samo małżeństwo lub jakiś istotny element małżeństwa (dobro małżonków, dobro zrodzenia i wychowania potomstwa, sakramentalność), albo jakiś istotny przymiot (jedność i nierozerwalność), zawierają je nieważnie.

Pozytywny akt woli o którym wspomina ustawodawca jest antyzgodą małżeńską, którą można zobrazować słowami „chcę nie zawierać tego związku małżeńskiego”. Należy dodać, iż kluczowym momentem jest moment wyrażania zgody małżeńskiej. Wystąpienie pozytywnego aktu woli w tym czasie stanowi solidną podstawę w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa.

W wyroku kończącym proces o rozwód kościelny strony powinny być pouczone o zobowiązaniach moralnych, a także cywilnych, którymi ewentualnie będzie związana jedna strona wobec drugiej lub wobec potomstwa, co do zapewnienia utrzymania i wychowania. W tym też przypadku zamieszcza się zakaz zawierania małżeństwa, bez pytania o zgodę ordynariusza miejsca, w którym małżeństwo będzie zawierane.

Jeśli trybunał niższej instancji dołączył zakaz w wyroku, sąd apelacyjny winien zadecydować, czy zakaz podtrzymać, czy nie. Powyższe zakazy nie mają wpływu na wyrok dotyczący kościelnego unieważnienia małżeństwa, gdyż dotyczą jedynie sytuacji, w której dana osoba nie może godziwie zawrzeć kolejnego związku małżeńskiego. W sytuacji, w której osoba objęta zakazem zawarłaby związek małżeński, będzie on co prawda niegodziwy, ale ważny. Wynika to z kan. 1077 § 2 Kodeksu Prawa Kanoniczego, który stanowi, iż tylko najwyższa władza kościelna (a więc Stolica Apostolska) może dodać klauzulę unieważniającą małżeństwo. Klauzula ustanowiona przez sąd kościelny, czy ordynariusza nie wpływa na ważność związku małżeńskiego.

Jeżeli potrzebujesz pomocy i nie wiesz jak unieważnić ślub kościelny, jak dostać rozwód kościelny, polecamy www.kancelaria-kanoniczna.pl Stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego i kompleksowa pomoc prawna dla unieważnienia małżeństwa kościelnego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *