ZASADY I TRYB POWOŁYWANIA ŚWIADKÓW W PROCESIE O STWIERDZENIE NIEWAŻNOŚCI MAŁŻEŃSTWA

Ogólna zasada brzmi, iż wszyscy mogą być świadkami, chyba że prawo kanoniczne wyraźnie ich wyklucza, bądź zupełnie, bądź częściowo. Nie należy jednak powoływać na świadków małoletnich poniżej czternastego roku życia i upośledzonych umysłowo. Mogą być jednak oni przesłuchani na mocy dekretu sędziego, w którym uzasadni się taką potrzebę.

Nie mogą być świadkami:

  • osoby, które są stronami w sprawie albo występują w sądzie w imieniu stron, sędziego i jego asystentów,
  • adwokaci kościelni oraz inni, którzy pomagają lub pomagali stronom w tej sprawie,
  • kapłani w odniesieniu do wszystkiego, co poznali z sakramentalnej spowiedzi, chociażby penitent prosił o ujawnienie tego.

Jeżeli chodzi o zasady powoływania i wykluczania świadków w procesie o rozwód kościelny, to strona, która powołała świadka, może się zrzec jego przesłuchania, lecz strona przeciwna może się domagać, aby mimo to świadek został przesłuchany. Należy pamiętać o zasadniczej kwestii – strona, która powołuje świadka musi podać trybunałowi ich nazwiska i adres zamieszkania. Sądy kościelne w procesie o unieważnienie małżeństwa kościelnego wymagają również podania relacji, jaka łączy osobę powołującą świadka a nim samym oraz parafii świadka. W tej kwestii adwokat kościelny udzieli stosownej pomocy oraz wytłumaczy naturę i specyfikę procesu o unieważnienie małżeństwa kościelnego.

W terminie wyznaczonym przez sędziego należy przedstawić punkty zagadnień, co do których żąda się przesłuchania świadków, jeżeli strona powołująca świadków tego nie uczyni, uważa się, że zrezygnowała z powoływania świadków.

Należy pamiętać o istotnym uprawnieniu sędziego, którym jest prawo ograniczenia zbyt dużej liczby świadków. Zanim nastąpi przesłuchanie świadków, ich nazwiska należy podać do wiadomości stron, a jeśli według uznania sędziego, nie dało się tego zrobić bez poważnej trudności, trzeba to uczynić przynajmniej przed publikacją zeznań.

Częstymi sytuacjami w procesie o unieważnienia małżeństwa kościelnego jest chęć wykluczenia świadka drugiej strony. Strona ma do tego prawo, jeśli słuszna przyczyna wykluczenia została wykazana przed jego przesłuchaniem.

Kolejnym etapem jest wezwanie świadka. Dokonuje się ono dekretem sędziego, podanym do wiadomości świadka zgodnie z przepisami prawa. Świadek prawidłowo wezwany powinien się stawić albo zawiadomić sędziego o przyczynie swojej nieobecności.

Świadków należy przesłuchiwać w samej siedzibie trybunału, chyba że sędzia uzna inaczej. Kardynałowie, patriarchowie, biskupi i ci, którzy na podstawie prawa własnego kraju cieszą się podobnym ułatwieniem, są przesłuchiwani w miejscu przez nich wybranym. Sędzia zarządza, gdzie mają być przesłuchani ci, dla których z powodu odległości, choroby czy innej przeszkody jest niemożliwe lub trudne przybyć do siedziby trybunału.

Przesłuchanie świadka dokonywane jest przez sędziego, jego delegata lub audytora, powinien im towarzyszyć notariusz. Dlatego też strony lub rzecznik sprawiedliwości albo obrońca węzła lub adwokaci, którzy są obecni podczas przesłuchania, jeżeli mają inne pytania do zadania świadkowi, powinni je przedstawić nie świadkowi, lecz sędziemu lub jego zastępcy, aby sam je postawił, chyba że prawo partykularne zastrzega inaczej.

Strony nie mogą być obecne przy zeznaniach świadków, chyba że sędzia – zwłaszcza gdy sprawa dotyczy dobra prywatnego – uzna, że trzeba je dopuścić. Mogą natomiast być obecni ich adwokaci lub pełnomocnicy, chyba że sędzia, z powodu okoliczności rzeczy i osób uzna, że należy postępować z zachowaniem tajemnicy. Świadkowie powinni być przesłuchiwani osobno i pojedynczo.

Sędzia winien najpierw stwierdzić tożsamość świadka i spytać, jaki jest jego stosunek do stron, i gdy stawia pytania dotyczące sprawy, ma się dowiedzieć także o źródła jego wiadomości i w jakim czasie dokładnie dowiedział się o tym, co zeznaje. Ma on nakazać świadkowi złożenie przysięgi. Jeżeli świadek odmówi jej złożenia, ma być przesłuchany niezaprzysiężony. Sędzia powinien przypomnieć świadkowi, że ma poważny obowiązek mówić całą i samą prawdę.

Świadkowie powinni zeznawać ustnie i bez czytania, chyba że chodzi o rachunki i sprawozdania – w takim bowiem wypadku mogą się posługiwać zapiskami, które ze sobą przynieśli. Odpowiedź musi być zaraz spisana przez notariusza i powinna zawierać dosłowne zeznania, przynajmniej w odniesieniu do tego, co bezpośrednio dotyczy przedmiotu sprawy. Dopuszczalne jest posłużenie się magnetofonem, jeśli tylko później odpowiedzi zostaną spisane i podpisane, o ile to możliwe, przez zeznających.

Jeśli świadkowie nie zgadzają się, między sobą lub ze stroną, w rzeczy poważnej, sędzia może zgromadzić i skonfrontować różniących się między sobą, tak by uniknąć, o ile to możliwe, kłótni i zgorszenia.

Na końcu przesłuchania należy świadkowi odczytać to, co notariusz o jego zeznaniu na piśmie sporządził albo dać mu wysłuchać, co przy pomocy magnetofonu z jego zeznania zostało nagrane, dając temuż świadkowi możliwość uzupełnienia, skreślenia, poprawienia, zmiany.

Świadkowie, chociaż już przesłuchani, mogą być bądź to na żądanie strony, bądź też z urzędu, ponownie wezwani na przesłuchanie, przed publikacją akt, czyli zeznań, jeśli sędzia uzna to za konieczne lub pożyteczne, o ile nie ma żadnego niebezpieczeństwa zmowy lub przekupstwa.

Świadkom, którzy zeznawali w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa, należy według słusznej miary wyznaczonej przez sędziego, należy zwrócić zarówno wydatki, jakie poczynili, jak i stratę zysku, spowodowaną składaniem zeznań. Regułą w procesie o stwierdzenie nieważności małżeństwa jest sytuacja, w której sądy kościelne nie zwracają opłat świadkom poniesionych w związku z uczestniczeniem w procesie rozwodu kościelnego.

Kompleksowe doradztwo i pomoc prawna z tematyki o stwierdzenie nieważności małżeństwa kościelnego www.kancelaria-kanoniczna.pl Unieważnienie ślubu kościelnego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *